ΜΑΡΙΑ ΠΑΥΛΙΔΗ : ΤΑ ΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΜΑΣ

by e-Leros

ΤΑ ΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΜΑΣ

Πολλές μελέτες αναφέρουν ότι οι γονείς που θέτουν σταθερά όρια, τα παιδιά μεγαλώνουν έχοντας αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίηθηση σε αντίθεση με τα παιδιά στα οποία επιτρέπεται να συμπεριφέρονται όπως τους αρέσει. Οι γονείς συνήθως βρίσκονται ανάμεσα σε δυο κατευθύνσεις είτε είναι πολύ επιτρεπτικοί κάνοντας όλα τα χατήρια των παιδιών, είτε είναι πολύ περιοριστικοί, αυταρχικοί και τιμωρητικοί, με αποτέλεσμα να προκαλούν δουλική συμμόρφωση και να δημιουργούν έναν υποχωρητικό και άβουλο άνθρωπο. Τα όρια μας αφορούν όλους και υπάρχουν παντού, μας βοηθούν να νιώθουμε ασφάλεια. Χωρίς αυτά δε θα μπορούσαμε να είμαστε λειτουργικοί, να συνεργαζόμαστε, να οργανωνόμαστε και να είμαστε αποδοτικοί.Όταν δεν υπάρχουν όρια η πραγματικότητα μπορεί να είναι χαοτική για το παιδί, γιατί από μόνο του όσο είναι μικρό δεν μπορεί να ρυθμίζει τη συμπεριφορά του. Πολλοί γονείς όμως έχουν δυσκολία να πουν «όχι», να θέσουν κανόνες και να βάλουν όρια ίσως γιατί:

• Ο ίδιος ο γονιός έχει βιώσει σαν παιδί την επιβολή κανόνων ως κάτι «κακό», ως έλλειψη αγάπης. Έτσι, είναι πιθανό να νιώθει ενοχές και να σκέφτεται ότι αν πει «όχι» το παιδί θα νιώθει ότι δεν το αγαπά.

• Ο γονιός θεωρεί ότι η επιβολή κανόνων είναι ταυτόσημη με την καταπιεστική, αυταρχική διαπαιδαγώγηση.

• Συχνά λόγω της έλλειψης χρόνου που βιώνουν στην καθημερινότητά τους, οι γονείς θεωρούν ότι κάνοντας όλα τα χατίρια στα παιδιά τους αναπληρώνουν τις ώρες που δεν είναι κοντά τους.

• Οι γονείς νιώθουν ανεπαρκείς, πιστεύουν ότι δεν θα τα καταφέρουν, επομένως, δεν προσπαθούν να οριοθετήσουν τα παιδιά τους.

Συμπτώματα δύσκολης συμπεριφοράς του παιδιού:

• έχει συχνά ξεσπάσματα θυμού

• διαφωνεί συχνά με ενηλίκους

• κατηγορεί συχνά τους άλλους για τα δικά του λάθη

• είναι συχνά ευέξαπτο και ενοχλείται εύκολα

Πως θέτουμε όρια:

Όσο πιο νωρίς, τόσο το καλύτερο. Οι ειδικοί μας λένε πως από τον όγδοο κιόλας μήνα οφείλουμε να «δείχνουμε» στο μωρό ότι κάποια πράγματα πρέπει να γίνονται ή να μη γίνονται. Όταν αρχίσει, για παράδειγμα, το μωρό να μας γρατζουνάει ή να μας τραβάει τα μαλλιά, οφείλουμε να του δείχνουμε ότι αυτό δεν μας αρέσει. Κρατώντας απαλά τα χέρια του και λέγοντας ήρεμα: «Αυτό δεν μου αρέσει, σε παρακαλώ μην το κάνεις». Είναι σίγουρο ότι θα το ξανακάνει και είναι και απόλυτα φυσιολογικό, αλλά εσείς οφείλετε να δείξετε τη δυσαρέσκειά σας, δίχως εκνευρισμό και φωνές. Όσο νωρίτερα διδάξετε στο παιδί σας ποιοι είναι οι κανόνες που ισχύουν στο σπίτι σας (και οι οποίοι ισχύουν για όλους σας), τόσο πιο εύκολα θα τους κατανοήσει και θα τους ακολουθήσει.

• Με βάση την ηλικία του παιδιού. Ό, τι ισχύει για ένα πολύ μικρό παιδί δεν είναι δυνατόν να επιβάλλεται σ’ έναν έφηβο.

• Εξηγούμε πάντοτε το «γιατί». Δεν έχει νόημα να λέμε σ” ένα παιδί τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει αν δεν του εξηγούμε πρώτα τους λόγους π.χ. «είναι καλό να κάνεις ή δεν πρέπει…. γιατί…» και όχι «μην κάνεις αυτό ή εκείνο γιατί το λέω εγώ ή γιατί δεν μου αρέσει».

• Είμαστε συνεπείς στην τήρηση των κανόνων που υιοθετούμε (δεν λέμε ναι τη μια φορά και όχι την άλλη). Δεν είμαστε υπερβολικά αυστηροί. Δεν λέμε όχι στα πάντα, έτσι ώστε το παιδί να έχει τη δυνατότητα να εκφράζεται, να διαπραγματεύεται με τους γονείς του και να μην φοβάται.

• Δίνουμε ξεκάθαρα μηνύματα – έχουμε κοινούς κανόνες ως ζευγάρι γονέων. Δεν πρέπει να λέει άλλα η μαμά και άλλα ο μπαμπάς. Επικρίνουμε τη συμπεριφορά που δε μας αρέσει και όχι γενικά το παιδί. π.χ <δε μου άρεσε που έκανες αυτό> και όχι <δεν είσαι καλό παιδί ή δε σε αγαπάω>…

• Σεβόμαστε από τη μεριά μας τα όρια που βάζουν τα ίδια τα παιδιά όταν βέβαια αυτά είναι λογικά.

Κανένας γονιός δεν είναι τέλειος και όλοι κάνουν λάθη γι’αυτό είναι σημαντικό να σκεφτόμαστε ότι είμαστε οι ίδιοι πρότυπο συμπεριφοράς. Δε μπορούμε να απαιτούμε από τα παιδιά μας εκείνα που δεν τηρούμε οι ίδιοι. Ως γονείς αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι:

➔ κοιτάμε το παιδί κατευθείαν στα μάτια (βλεμματική επαφή)

➔ μιλάμε στο παιδί με σαφήνεια και σταθερότητα φωνής

➔ κάνουμε ευγενικά τις υποδείξεις (κρατώντας το παιδί σταθερά)

➔ δεν φωνάζουμε, δεν απειλούμε και δεν χρησιμοποιούμε βία

➔ επαινεύουμε τη συμμόρφωση του παιδιού και αγνοούμε τα ξεσπάσματα

➔ Χρησιμοποιούμε έναν ήρεμο, ψύχραιμο τόνο φωνής που δείχνει ότι είμαστε σίγουροι για αυτό που λέμε στο παιδί μας και να υπάρχει συμφωνία γονέων

<Τα καλά όρια χτίζουν καλές σχέσεις και οι καλές σχέσεις χτίζονται πάνω σε καλά όρια> Μια σχέση δυνατή, που τροφοδοτείται από το γονιό με αγάπη, αποδοχή, κατανόηση και τρυφερότητα προς το παιδί, είναι η καλύτερη βάση πάνω στην οποία μπορεί να στηριχτεί για να βάλει όρια. Επιβραβεύουμε τις επιθυμητές συμπεριφορές αντί να σχολιάζουμε τις μη επιθυμητές, π.χ.αντί για «Μην κρατάς τα παιχνίδια μόνο για σένα!» λέμε «Μπράβο παιδί μου, που παίζεις ωραία με την φίλη σου!». Η επιβράβευσή μας χρειάζεται να είναι:

-Άμεση: να δίνεται τη στιγμή που το παιδί εκδηλώνει την επιθυμητή συμπεριφορά και όχι πολύ αργότερα.

-Συγκεκριμένη: να περιλαμβάνει ένα ξεκάθαρο λιτό λεκτικό μήνυμα, π.χ. «Κάθεσαι πολύ ωραία δίπλα μου στο καρότσι και με βοηθάς να ψωνίσω! Σ’ευχαριστώ!».

-Ειλικρινής και απόλυτα αφιερωμένη σε αυτό που συμβαίνει: να δίνεται ενώ

προσέχουμε το παιδί, π.χ. το κοιτάμε στα μάτια και στεκόμαστε στο ύψος του όταν του μιλάμε.

-Προσανατολισμένη στην αναγνώριση της προσπάθειας και όχι μόνο στην επιτυχία: να δίνεται όταν το παιδί καταφέρνει κάτι, αλλά και ενδιάμεσα, όσο δείχνει να προσπαθεί, ώστε να ενθαρρύνεται να βάλει τα δυνατά του μέχρι το τέλος.

-Σταθερή και συνεπής:να ενισχύει σε κάθε ευκαιρία το παιδί, καθημερινά και χωρίς διακυμάνσεις.

Ο τρόπος επιβράβευσης μπορεί να πραγματοποιηθεί με λόγια , με κάποια δραστηριότητα και με κάποιο αντικείμενο. Χωρίς αυτό να χαρακτηριστεί ως δωροδοκία διότι συμβαίνει για σημαντικούς τρόπους συμπεριφοράς και όχι για το παράμικρο που μπορέι να συμβεί. Προσέχουμε τη υποσχόμαστε στα παιδιά γιατί δεν μπορούμε να ανατρέψουμε το λόγο μας.

ΑΣΚΗΣΗ:(Σύστημα ανταλλάξιμων αμοιβών) π.χ. Αν μαζεύεις τα παιχνίδια σου καθημερινά θα ζωγραφίζουμε ένα σκαλοπάτι από τη σκάλα ή θα παίρνει ένα αυτοκόλλητο. ‘Οταν ζωγραφίσουμε όλη τη σκάλα ή όταν μαζέψεις 15 αυτοκόλλητα τότε θα πάμε στον παιδότοπο ή στο πάρκο ή θα πάρουμε ένα παραμύθι….

Για σωστή επιβράβευση:

1. Να είστε συγκεκριμένοι:Αντί να πείτε «Είσαι πολύ καλός στο μπάσκετ», μπορείτε να πείτε «Έβαλες πολύ ωραίο καλάθι εχθές». Με τον τρόπο αυτό το παιδί αναγνωρίζει τι ακριβώς είναι αυτό που αξίζει επιβράβευση.

2. Να είστε αληθινοί:Ο έπαινος πρέπει πάντα να είναι γνήσιος. Τα παιδιά έχουν τον τρόπο να καταλαβαίνουν πότε δεν είμαστε ειλικρινείς και όταν το καταλαβαίνουν χάνουν την πίστη τους σε μας.

3. Ενθαρρύνετε νέες δραστηριότητες:Συγχαρείτε τα παιδιά, όταν είναι πρόθυμα να δοκιμάσουν νέα πράγματα, όπως το να μάθουν ποδήλατο ή να δένουν τα κορδόνια τους. Επαινέστε τα ακόμη επειδή δεν φοβούνται να κάνουν λάθη.

4. Μην επιβραβεύετε το προφανές:Προσπαθήστε να μην το παρακάνετε με τους επαίνους για τα χαρακτηριστικά τους: Είσαι τόσο έξυπνη, όμορφη κ.α. Όταν το παιδί μάθει στους συνεχείς επαίνους, κάποια στιγμή αυτοί θα χάσουν το νόημα και τη σημασία τους.

5. Να λέτε μπράβο μόνον όταν το εννοείτε:Το να λέτε «μπράβο για την προσπάθειά σου!» όταν πραγματικά το παιδί έκανε σημαντική δουλειά, του δείχνει ότι οι αναγνωρίζουν την αξία των προσπαθειών του.

6. Επικεντρωθείτε στην διαδικασία:Επιβραβεύστε τα παιδιά για την προσπάθειά τους και όχι για τα έμφυτα ταλέντα τους. Δεν είναι όλα τα παιδιά ικανοί αθλητές ή άριστοι μαθητές ή εξαιρετικοί μουσικοί. Αλλά τα παιδιά που μαθαίνουν να δουλεύουν σκληρά και να επιμένουν έχουν ένα ιδιαίτερο ταλέντο, το οποίο αξίζει τον έπαινό σας.

 

ΠΑΥΛΙΔΗ ΜΑΡΙΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ

Σχετικά Άρθρα

Leave a Comment