Άρθρο

Χιλιάδες «διαμάντια» δωρεάν στο Διαδίκτυο

  • Η συλλογή χειρογράφων του Τζακ Λόντον, που ψηφιοποιήθηκε στο πλαίσιο του πρότζεκτ Reveal, περιλαμβάνει επιστολές προς τους Edward Martin Moore, H. Ray Peck και Vincent Starrett, άρθρα του συγγραφέα και δημοσιογράφου δημοσιευμένα σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά κ.ά.

Μια νεανική φωτογραφία του Τζακ Λόντον, ένα υπογεγραμμένο πορτρέτο του Τζόζεφ Κόνραντ, λεπτομερή αρχιτεκτονικά σκίτσα του Τόμας Χάρντι για την ανακαίνιση μιας εκκλησίας Saint Juliot στην Κορνουάλη, μια σελίδα από το χειρόγραφο του «Μάγου του Οζ» του Φρανκ Μπάουμ και η λίστα με τα αγαπημένα βιβλία του Ρόμπερτ Λιούις Στίβενσον (μεταξύ άλλων, ο «Αμλετ», ο «Βασιλιάς Ληρ» και το Βιβλίο του Ιώβ): Περισσότερα από 22 χιλιάδες «διαμάντια» από το μοναδικό στο είδος του θησαυροφυλακίου του Κέντρου Ράνσομ του Πανεπιστημίου του Τέξας είναι πλέον διαθέσιμα στο Διαδίκτυο, σε υψηλή ανάλυση, εντελώς δωρεάν και χωρίς να υπόκεινται σε περιορισμούς πνευματικής ιδιοκτησίας.

Στο πλαίσιο του πρότζεκτ REVEAL (Read and View English & American Literature), 25 συλλογές χειρογράφων κορυφαίων εκπροσώπων της αγγλικής και αμερικανικής λογοτεχνίας έχουν αναρτηθεί στο πόρταλ ψηφιακών συλλογών του Κέντρου Ράνσομ. Στόχος του εγχειρήματος είναι αφενός να αποκαλυφθούν στο κοινό τα επί δεκαετίες κρυμμένα ντοκουμέντα και αφετέρου να αναβαθμιστεί η εμπειρία των ερευνητών, που μελετούν τα αρχεία του Κέντρου.

Η ερευνητική βιβλιοθήκη για τις ανθρωπιστικές επιστήμες του Κέντρου Χάρι Ράνσομ διαθέτει μια αξιόλογη συλλογή χειρογράφων, που περιλαμβάνει από παπύρους του 3ου αιώνα π.Χ. κι ένα μεσαιωνικό «Βιβλίο των Ωρών» μέχρι σημειώσεις του Εντγκαρ Αλαν Πόε και φωτογραφίες του Τζέιμς Τζόις. Πρόσφατα, στην κατοχή της περιήλθαν τα αρχεία του Ντέιβιντ Φόστερ Ουάλας, του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες και του τέως διευθυντή της Washington Post Ben Bradlee, ο οποίος είχε επικοινωνία με προσωπικότητες όπως η Τζάκι Κένεντι και ο Τζίμι Κάρτερ. «Βασική προτεραιότητά μας είναι να παρέχουμε πρόσβαση στις συλλογές μας, έτσι ώστε ο καθένας –μελετητές, φοιτητές και το ευρύ κοινό– να έχει την ευκαιρία να τις απολαύσει», λέει στην «Κ» η Elizabeth Gushee, διευθύντρια των ψηφιακών συλλογών του Κέντρου και επικεφαλής του πρότζεκτ REVEAL.

Η καινοτομία του εγχειρήματος, το οποίο διήρκεσε ένα χρόνο και αφορά αποκλειστικά αγγλόφωνους συγγραφείς του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, είναι ότι οι συλλογές ψηφιοποιήθηκαν στην ολότητά τους. Δεδομένου ότι τα χρονικά περιθώρια και ο προϋπολογισμός του πρότζεκτ είχαν προσδιοριστεί εξαρχής, η υπεύθυνη ομάδα έπρεπε να επικεντρωθεί σε 25 συγγραφείς, τους οποίους ξεχώρισε ανάμεσα σε έναν υπολογίσιμο αριθμό υποψηφίων. Κατ’ αρχάς, «επιλέξαμε συλλογές που, σχεδόν στο σύνολό τους, δεν προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα, επομένως ανήκουν στη συλλογική σφαίρα. Επίσης εστιάσαμε σε λογοτεχνικά χειρόγραφα από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία και εξασφαλίσαμε ότι οι συλλογές είχαν ήδη καταγραφεί», συνεχίζει η κ. Gushee. «Φυσικά, φροντίσαμε να εστιάσουμε σε προσωπικότητες, για τους οποίους γνωρίζαμε ότι θα υπάρχει ενδιαφέρον».

Το ενδιαφέρον του κοινού δεν μπορεί παρά να είναι εγγυημένο, όταν στη μικρή αλλά περιεκτική λίστα έχουν ενταχθεί ονόματα όπως του ποιητή Ντάντε Γκάμπριελ Ροσέτι, του Χένρι Τζέιμς και της φεμινίστριας Σάρλοτ Πέρκινς Γκίλμαν. Στις πιο εκτενείς συλλογές του πρότζεκτ συγκαταλέγονται εκείνες του Οσκαρ Ουάιλντ και του Χένρι Ντέιβιντ Θορό. Η πρώτη αποτελείται κυρίως από την πλούσια αλληλογραφία και τα χειρόγραφα εμβληματικών έργων του Βρετανού λογοτέχνη. Η δεύτερη φωτίζει άγνωστες πτυχές του χαρακτήρα του πολυσχιδούς Θορό, ο οποίος στα γραπτά του φιλοσοφεί για τη μοίρα του ανθρώπου, τον έρωτα, την ηθική, τους νόμους της φύσης και το τραγούδι των πουλιών. Πιο πολιτικοποιημένος, σε ένα σημείωμά του ο σοσιαλιστής Τζακ Λόντον κλείνει την επιστολή του προς τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Vincent Starrett με τη φράση «δικός σας, για την επανάσταση», ενώ ο O. Henry διασκεδάζει την κόρη του με εικονογραφημένα ποιήματα και ο Εντουαρντ Λίαρ σχεδιάζει μία χιουμοριστική καρικατούρα του εαυτού του.

Αργή και επίπονη διαδικασία, η ψηφιοποίηση των 22.739 αρχείων προσέφερε στην ομάδα της Elizabeth Gushee τη δυνατότητα να δοκιμάσει τις δυνάμεις της σε ένα τόσο φιλόδοξο εγχείρημα, εκσυγχρονίζοντας παράλληλα τις μεθόδους εργασίας της. «Τα καταφέραμε αρκετά καλά», υποστηρίζει. Τόσο καλά, που, μολονότι το πρότζεκτ ολοκληρώθηκε, πολλές ακόμη συλλογές θα έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Κέντρου Ράνσομ έως το τέλος του μήνα. «Οπωσδήποτε διαθέτουμε περισσότερες συλλογές από όσες χρειαζόμαστε για ένα REVEAL 2», υπογραμμίζει η διευθύντρια.

Tαυτόχρονα, η ενασχόληση με τα πολύτιμα χειρόγραφα επεφύλασσε απρόσμενες ανακαλύψεις: «Σε προσωπικό επίπεδο, είχα την ευκαιρία να εξοικειωθώ με λογοτέχνες για τους οποίους δεν ήξερα τίποτα, όπως ο Αμερικανός ποιητής Vachel Lindsay και η μυθιστοριογράφος Violet Hunt». Σύγχρονος και φίλος του Oυίλιαμ Γέιτς, ο Lindsay οραματιζόταν την αναβίωση της μουσικής διάστασης της ποίησης, ακολουθώντας το παράδειγμα των αρχαίων Ελλήνων. Η Βρετανίδα Violet Hunt, από το λογοτεχνικό σαλόνι της οποίας παρήλασαν προσωπικότητες όπως ο Εζρα Πάουντ, ο Χένρι Τζέιμς και ο Ντ. Χ. Λόρενς, δεν δίσταζε να «χρησιμοποιεί» τους επιφανείς καλεσμένους της ως πρότυπα για τους χαρακτήρες των βιβλίων της.

Οι συλλογές του πρότζεκτ REVEAL είναι διαθέσιμες στο hrc.contentdm.oclc.or.